همیشه تصور میشد، ضلع دور (سمت چپ) ماه، کاملاً ناشناخته است، تا اینکه فضاپیمای شوروی، لونا 3 در سال 1959 از آن عکس گرفت.
با توجه به مشاهداتی که انجام شد، سمت تاریک ماه وجود ندارد. تمام قسمت های ماه نیمی از زمان، نور خورشید را دریافت می کنند.
در واقع ماه، به دلیل مدار کمی غیر دایره ای خود، هر از گاهی چند درجه از سمت دور دیده می شود.
در گذشته برای نیمه ی ناشناخته ماه، اصطلاح سمت تاریک یا سمت دور نیز به کار میرفت.
ویژگی های سطح سیاره ماه یا کره ماه چگونه است؟
باتوجه به شواهدی که از کلمنتاین و داده های تقویت شده Lunar Prospector، بدست آمده است، نشان میدهد در قطب شمال و جنوب کره ماه، یخ وجود دارد.
ماه جو ندارد
بیشتر سطح این کره با سنگ پوشیده شده است.
ضخامت پوسته ماه، به طور متوسط 68 کیلومتر است.
در زیر پوسته یک گوشته و احتمالاً یک هسته کوچک (تقریباً 340 کیلومتر شعاع و 2٪ از جرم ماه) وجود دارد.
با این حال، بر خلاف زمین، هسته ی درون ماه دیگر فعال نیست.
مرکز جرم ماه، از مرکز هندسی آن، حدود 2 کیلومتر سمت زمین منحرف شده است.
دو نوع اصلی زمین در ماه وجود دارد:
1) ارتفاعات با دهانه های شدید و بسیار قدیمی
2) ماریا های نسبتاً هموار و جوان تر
ماریاها، دهانه های برخوردی عظیمی هستند، که بعداً توسط گدازه های مذاب غرق شدند.
به دلایلی نامعلوم، ماریاها در سمت نزدیک (سمتی از ماه که بیشتر روبه زمین است) متمرکز هستند.
ماریا ها، حدود 16 درصد از سطح ماه را تشکیل می دهند.
بیشتر دهانههای سمت نزدیک، به نام چهرههای مشهور تاریخ علم، مانند تیکو، کوپرنیک و بطلمیوس نامگذاری شدهاند.
ویژگیهای سمت دور، دارای نام های به روزتری، مانند آپولو، گاگارین و کورولف هستند.
قطب جنوبی ماه، دارای دهانه های عظیم به قطر 2250 کیلومتر و 12 کیلومتر عمق بوده که در سمت دور است.
در مجموع 382 کیلوگرم نمونه سنگ، توسط برنامه های آپولو و لونا به زمین بازگردانده شد.
اکثر سنگ های روی سطح ماه، بین 4.6 تا 3 میلیارد سال قدمت داشته باشند.
سه نظریه قدیمی منشا سیاره ماه یا کره ماه چگونه است؟
قبل از مطالعه نمونه های آپولو، سه نظریه اصلی وجود داشت:
1) نظریه هم افزایی:
ادعا می کرد ماه و زمین همزمان از سحابی خورشیدی تشکیل شده اند.
2) نظریه شکافت:
بیان می کرد ماه از زمین جدا شده است.
3) نظریه گرفتن:
این نظریه بیان کرده، ماه در جای دیگری شکل گرفته و بعدا توسط زمین تسخیر شده است.
نظریه ضربه
اطلاعات جدید و دقیق بدست آمده از سنگ های ماه، منجر به نظریه ضربه شد، که بیان میکند:
زمین با یک جسم به بزرگی مریخ یا بیشتر، برخورد کرده، که ماه از مواد پرتاب شده حاصل از آن، تشکیل شده است.
میدان مغناطیسی سیاره ماه یا کره ماه چگونه است؟
ماه میدان مغناطیسی جهانی ندارد!
برخی از سنگ های سطحی آن، مغناطیس باقیمانده را نشان می دهند.
در اوایل تاریخ، در سطح ماه، یک میدان مغناطیسی جهانی وجود داشته است.
بدون جو و بدون میدان مغناطیسی، سطح ماه مستقیماً در معرض باد خورشیدی قرار دارد.
در طول عمر 4 میلیارد ساله این کره، بسیاری از یون های باد خورشیدی، در سنگ های سطح ماه، مخفی شده اند.
حقایق جالب کره ماه (moon)
تخمین زده می شود، که قدمت ماه، به حدود 4.5 میلیارد سال پیش برمیگردد
1) به احتمال زیاد، ماه، هنگام برخورد یک شی بزرگ با زمین ساخته شده است!
این امر می توانست، باعث شود، سنگ هایی را که شروع به چرخش به دور زمین کرده اند، منفجر کند. سپس این سنگ ها، به سمت یکدیگر، کشیده شدند و به مرور زمان در یکدیگر ذوب شدند. وقتی این سنگ های ذوب شده، خنک شدند، تبدیل به ماه شدند.
2) ماه حدود 500 میلیون سال، با سنگ های دیگر برخورد می کرد!
به دلیل همین برخورد ها، روی سطح ماه، با بیش از 500000 عدد از دهانه ها پوشیده شده است.
3) به راحتی میتوان، سطح ماه را از زمین مشاهده کرد!
با یک تلسکوپ یا حتی یک جفت دوربین دوچشمی بسیار خوب، می توانید سطح ماه و دهانه های آن را ببینید.
4) کره ماه (moon) به طور جزر و مدی به زمین قفل شده است!
این بدان معنی است، که یک طرف ماه، همیشه رو به زمین است.
تصاویری از فضا گرفته شده است که نشان میدهد، طرف مقابل را بسیار شبیه به آنچه می بینیم نشان می دهد.
5) ماه دریا دارد!
به گودال های صاف بزرگ گدازهها، دریا میگویند. این گودال ها، در سطح ماه، به صورت نواحی تیره تر از بقیه سطوح، دیده می شوند. هر دریا یک نام لاتین دارد.
6) ماه قمری
زمانی که ماه به طور متفاوتی، توسط خورشید، روشن میشود؛ ماه به صورت یک هلال کوچک، از زمین دیده می شود.
همانطور که کره ماه (moon)، به دور زمین می چرخد، در روزه های مختلف، ماه بصورت اندازه مختلف دیده میشود. در آخر،دوباره بصورت یک هلال کوچک باز می گردد.
هر 29 روز یک بار اتفاق می افتد و به این چرخه، ماه قمری نامیده می شود.
7) کره ماه (moon) باعث جزر و مد اقیانوس های سطح زمین می شود!
این اتفاق، به این دلیل است که ماه دارای نیروی گرانشی است.
این نیرو، باعث میشود اقیانوسها، در هر دو طرف سیاره، به سمت بیرون برآمده شوند.
این ماه است که آب را به سمت خود می کشد. هر ناحیه از زمین، هر 12 ساعت و 25 دقیقه، یک جزر و مد (ناشی از این برآمدگی) را تجربه می کند.
8) ماه کم کم از زمین دور می شود!
نگران نباش! این کره، هر سال فقط 3.8 سانتی متر، از زمین فاصله می گیرد و تا مدتی متوجه تفاوتی، نخواهیم شد.
9) وزن شما در ماه کمتر از روی زمین است!
در سطح ماه، گرانش بسیار ضعیف تر از سطح زمین است.
این ویژگی، به دلیل جرم کوچکتر ماهواره است.
شما بر روی سطح ماه، حدود 16.5 درصد، از وزن خود برروی کره زمین را خواهیدداشت.
10) مردم روی ماه راه رفته اند!
در مأموریت های آپولو، بین سال های 1968 و 1972، 12فضانورد مرد، برروی این کره راه رفتند.
از آن زمان تاکنون هیچ کس در آنجا نبوده است، اما برنامه هایی در آینده برای بازدید مجدد از ماه وجود دارد.
11) کره ماه (moon) پنجمین ماهواره بزرگ طبیعی است!
این قمر از نظر اندازه، نسبت به قمرهای بسیار بزرگی همچون: مشتری و زحل در رتبه پنجم قرار گرفته است.